ImageDruga część tekstu o reformach w angielskiej piłce opisuje dwa ważne wydarzenia kształtujące oblicze ligowej piłki w Anglii - lata 60', kiedy w otoczeniu klubów pojawia się telewizja i sponsorzy oraz tragedię w Hillsborough i jej konsekwencje - Raport Taylora, który stał się fundamentem dla zmian w angielskim futbolu.

 

 

 

W stronę wielkich pieniędzy

ImageNa początku lat 60., w związku z rosnącym fenomenem piłki nożnej oraz olbrzymim zainteresowaniem widzów, w otoczeniu klubów piłkarskich pojawiają się – telewizja oraz sponsorzy. Stacje telewizyjne kupując prawa do transmisji meczów piłkarskich liczyły na wzrost oglądalności swoich programów, a przedsiębiorstwa komercyjne dostrzegły możliwość wykorzystywania sportu w swoich strategiach marketingowych. Największe i najpopularniejsze kluby Football League były znacznie atrakcyjniejsze dla sponsorów i telewizji, ale struktura ligi i przyjęty system nadzoru korporacyjnego stanowiły, że profity osiągane przez kluby traktowane były jako zyski całej ligi i redystrybuowane w równym stopniu pomiędzy 92 kluby uczestniczące w rozgrywkach. W 1965r. stacja BBC zapłaciła 5.000 funtów za pierwsze prawo transmisji meczów – Match of the day[1]. Dochód uzyskany przez ligę został podzielony równomiernie i każdy klub otrzymał nieco ponad 50 funtów.

Najpopularniejszym klubom piłkarskim w Anglii proponowano coraz wyższe kontrakty telewizyjne i reklamowe. W związku z czym rosło niezadowolenie klubowych władz z powodu przepisów obligatoryjnego dzielenia zysków. W latach ’80 pojawiają się pierwsze sygnały z największych klubów dotyczące planów stworzenia niezależnej ligi. Ta sytuacja wymusiła na federacji zmiany w przepisach – w tym umożliwienie zatrzymywania w klubach całości dochodu uzyskanego ze sprzedaży biletów meczowych. W 1985r. tzw. „Wielka Piątka”: Manchester United, Liverpool, Tottenham, Everton i Arsenal zagroziły wystąpieniem z rozgrywek, co zmusiło FA do kolejnych ustępstw w zakresie redystrybucji dochodów osiąganych z kontraktów telewizyjnych. W 1988r. kluby „Wielkiej Piątki” podpisały osobny kontrakt telewizyjny ze stacją ITV dzieląc dochód wyłącznie pomiędzy sobą.

Redystrybucja przychodu pomiędzy klubami piłkarskimi zapewniała ich funkcjonowanie na wszystkich szczeblach rozgrywek. W ponad stuletnim okresie bardzo rzadko odnotowywano bankructwa klubów piłkarskich. Do końca lat 80’ rywalizacja o mistrzostwo kraju nie była zdominowana przez kilka zespołów, co czyniło rozgrywki mniej przewidywalnymi, przez co bardziej atrakcyjnymi. Kluby piłkarskie dążące do zwiększania zysków, nie podnosiły jednak cen biletów. Dzięki temu mecze piłkarskie były szeroko dostępne wśród społeczeństwa. Ludzie dalej inwestowali swoje emocje i lojalność w instytucje, które nie były przez nich traktowane jako przedsiębiorstwa komercyjne.

Tragedia na Hillsborough i Raport Taylora

Pod koniec lat ’80, przestarzała infrastruktura sportowa, problem ze stadionowymi chuliganami oraz brak odpowiedniego podejścia do kibiców ze strony władz piłkarskich spółek doprowadziły do kryzysu w angielskim futbolu.
W 1989r, na stadionie Hillsborough, 96 kibiców Liverpoolu zginęło stratowanych w tłumie podczas meczu o puchar Anglii z Nottingham Forest. W przeciwieństwie do wcześniejszej dramatycznych wypadków na Heysel Stadium w 1985r., bezpośrednią przyczyną tragedii na Hillsborough nie były starcia na stadionie pomiędzy dwiema grupami kibiców. Tego dnia tysiące osób podróżujących na mecz Liverpoolu zanotowało opóźnienie z powodu wzmożonego ruchu na drogach i zmianach w rozkładach jazdy pociągów. Wiedząc o tych problemach, organizatorzy meczu nie zdecydowali się jednak na przełożenie godziny rozpoczęcie meczu. W rezultacie wielu spóźnionych kibiców jednocześnie i w pośpiechu wchodziła na trybuny. Tłum gwałtowanie narastał, lecz jednostki policji ochraniające obiekt oraz organizatorzy imprezy nie zdecydowali się na otwarcie dodatkowych przejść, umożliwiających przedostanie się kibiców w puste strefy na trybunach. W efekcie powolnych i nieefektywych działań policji, stratowanych zostało prawie 100 osób nie mogących uciec przed naporem tłumu. Tragedia w Hillsborough jest do tej pory najczarniejszym dniem w historii brytyjskiego futbolu.

Tragedia na Hillsborough
Tragedia na Hillsborough


Po tych dramatycznych wydarzeniach rząd brytyjski zagroził zawieszeniem rozgrywek w przypadku nie przeprowadzenia odpowiednich reform. Punktem wyjścia do zmian w angielskiej piłce stały się raporty przygotowane przez Lorda Juctice Taylor’a wyznaczonego przez angielskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych do przeprowadzenia oficjalnego dochodzenia w sprawie katastrofy. Pierwszy - Interim Report (raport wstępny) - identyfikował szczegółowo przyczyny tragedii na Hillsborough ukazując rażące zaniedbania służb porządkowych oraz nieudolność organizatorów imprezy.

Image
Lord Justice Taylor
Drugi raport (Final Report) opisywał generalne kwestie dotyczące bezpieczeństwa na angielskich stadionach i jednocześnie zawierał zbiór istotnych rekomendacji w tym zakresie. Taylor proponował znaczące inwestycję w infrastrukturę stadionową m. in. rozbudowę i unowocześnienie stadionów oraz pozostawienie na nich wyłącznie trybun z miejscami siedzącymi pozwalającymi na lepszą kontrolę służb porządkowych nad tłumem. Raport Taylora był również szerszym spojrzeniem na sytuację w brytyjskiej piłce i opisywał kryzys „etosu publicznej służby” w klubach piłkarskich „Zarządy spółek są zainteresowane wyłącznie zwiększaniem dochodu i wzrostem wartości akcji. Wydaje się, że ludzie będący dyrektorami klubów pragną wyłącznie budowania swoich pozycji i zwiększania profitów nie interesując się prawie w ogóle potrzebami swoich klientów – kibiców”[2]

Taylor wskazywał, że piłka nożna pozostawała niezmiernie ważną dla społeczeństwa dyscypliną sportu i postulował o fundamentalną reformę w podejściu klubów piłkarskich do wspierającej je społeczności, w zgodzie z pełnioną funkcją społeczną. Jak się okazało reformy przeprowadzone przez angielski rząd ograniczyły się do modernizacji infrastruktury stadionowej i ustalenia wymogów bezpieczeństwa w czasie przeprowadzania imprez. Brytyjski rząd nie wydał żadnych rozporządzeń związanych ze sposobem zarządzania i nadzorem korporacyjnym klubów piłkarskich w Anglii, mimo krytycznej oceny działań dyrektorów klubów w Raporcie Taylora

.

|| Część 1 || Część 2 || Część 3 (specjalny) || Część 4 || 

--------

[1-2] D. Conn „The new commercialism” [w:] S. Hamil, J. Michie, C. Oughton, A game of two halves? The business of football, wydanie internetowe, http://www.football-research.org/gof2h/Gof2H-chap9.html, stan na 1.10.2005.

Uwaga: teksty publikowane w portalu MarketingSportowy.pl są chronione prawami autorskimi


Image